¿A fin da infamia?

A verdade é que non acostumo a mercar dous xornais distintos nun mesmo día. Aínda que sería o recomendábel para poder comparar puntos de vista (para eso mesmo sería mellor mercar máis de dous), non teño demasiado tempo para ler con calma a prensa, e menos para ler dous xornais. Pero o xoves a ocasión o merecía: sentenza no proceso xudicial sobre o 11-M. Sentenza que confirmou o agardado: os autores do atentado foron membros dun salvaxe comando de fanáticos que viron no terrorismo a mellor forma de destrozar a vida de persoas que non pensaban nin vivían coma elas.

O certo é quedei con ganas de ler El Mundo, ou tan só de botarlle unha ollada á portada para ver o que se atrevía a poñer. Mais cando hai pouco tempo é mellor non perder o pouco que hai. Ler El Mundo é unha das formas máis feas de perder o tempo hoxendía, case prefiro ver Aquí hai tomate ou semellante lixo.

Leo con avidez as páxinas que La Voz de Galicia e El País dedican á información relacionada coa sentenza do 11-M. Por favor, se non o lestes, lede o editorial d’El País sobre a noticia. Marabilloso, claro, titulado “El fin de la infamia”, porque para iso creo que serviu de moito a sentenza, para poñer polo menos un punto e aparte en todo o proceso de infamia e mentira vergoñenta que leva rodeado á información sobre os atentados de Madrid ao longo destes tres anos e pico.

Creo que a sentenza que pon no seu lugar a cadaquén. Por exemplo, da policía louva a súa eficacia, e tamén, por que non, a súa honestidade, dúas cualidades, xustiza e honestidade das que certas persoas levan dubidado de xeito tan interesado ao longo deste tempo, certas persoas que só desde a falta de escrúpulos, a indecencia, o resentimento e a desvergoña máis horrorosa puideron dicir cousas que as que desde o guión da chamada “teoría da conspiración” (guión verdadeiramente imaxinativo onde os haxa) se dixeron neste tempo. A tanto chegou o absurdo desas teorías que leo escandalizado que unha das teses defendidas por difusores desa teoría era (e supoño que seguirá sendo) que os sete terroristas que participaron no atentado e logo voaron polos aires no piso de Leganés, en verdade non eran membros do comando que cometeu os atentados! Segundo a teoría da conspiración, o suicidio no piso de Leganés foi unha montaxe da policía, que colocou no piso os cadáveres conxelados dunhas persoas, co obxectivo de botarlle a culpa ao terrorismo islamista e tapar os verdadeiros autores do atentado, que serían, como non, membros de ETA. Paréceme tan delirante, rocambolesco e incríbel que durante as sesións do vista oral do xuízo alguén puidera defender semellante patraña, mais o que me parece máis delirante é que haxa persoas que estean convencidas de que isto é verdade. Incríbel. De vergoña. O mesmo que o feito por un dos avogados da politizada e manipulada –qué mágoa por tantas vítimas que se deben sentir utilizadas- AVT (Asociación de Víctimas del Terrorismo), que chegou a pedir a absolución para Jamal Zougam, condenado como un dos autores dos atentados.

Non digo que a verdade “xudicial" sexa a única posible, nin que os xuíces teñan sempre a razón, pois sempre hai marxe de erro (se non que llo digan a Dolores Vázquez no caso de Rocío Wanninkof), pero é que me parece tan absurdo que a chamada teoría da conspiración puidera ter tanta cancha dos medios, que endexamais puiden crer a tanto podía chegar a “infamia sensacionalista”, como lle chama El País no seu editorial, a falta de escrúpulos (amparado nun exercicio espúreo do dereito á información, que non inclúe o dereito á mentira) á que chegaron medios como a COPE, radio verdadeiramenter verdulera e manipuladora onde as haxa, ou o xornal El Mundo, cuxo director e colaboradores deberían ficar marcados para sempre pola vergoña de todo o dano que levan feito ás institucións do Estado español. Eses medios que ao longo de máis de tres anos levan descalificado, mentido, tentado manipular os feitos, enganar á opinión pública (e abofé que conseguiron cun gran número de persoas), defendendo a paranoica existencia de conspiracións case xudeo-masónico-comunistas das que só vía Franco e os seus fascistas, conspiracións entre a policía, a garda civil, os xuíces, os altos cargos do Ministerio do Interior, todos compinchados e artellados para levar ao poder ao Partido Socialista, para “roubarlles” o seu poder á dereita non sei con qué fins.

É incríbel cómo dirixentes moi importantes do Partido Popular puideron estar avalando as teses promovidas por eses medios de comunicación e pola súa grea de contertulios mentireiros e manipuladores, porque aínda que é certo que no PP non chegaron, polo menos públicamente, a defender con tanta forza teorías como as que se defenderon na COPE e El Mundo, sí lle deron cancha e difusión no Parlamento, sí lle deron difusión, dende un intento de desestabilizar a un goberno ao que non recoñecían nin recoñecen, porque moitos non dixeriron aínda agora a súa derrota nas eleccións. De auténtica vergoña o do PP: cómo pode chegar a tanto a infamia de alguén para conseguir resultados electorais favorábeis, cómo un partido que quere ser de Goberno pode caer tan baixo, cómo Zaplana segue saíndo tan sorrinte na TV e non fica marcado para sempre, condenado a ir coa cabeza baixa o resto da súa vida política por tantas barbaridades que leva dito todo este tempo. É o mesmo Acebes, e tantos outros. E aínda por riba teñen a caradura de dicir que foi o Goberno do PP o que detivo os terroristas do 11-M, porque tal foi o que dixo Zaplana ao día siguiente de coñecerse a sentenza, véndose atrapados polo contido dunha sentenza que os deixaba polo chan. E todo sabendo que o Goberno non é quen detén, senón a policía, que para iso é o seu traballo. E van e fachendean de que a policía fixera ben o seu traballo. É de tanta mediocridade e pobreza intelectual que non podo crer que esa xente volva ter posibilidade de gañar as vindeiras eleccións xerais (por culpa duns erros dun PSOE que leva cometido o erro de xogar ao xogo do PP, con tan malos resultados).

Intelectual. Esa é a derradeira regandixa que lles queda: que a sentenza non conseguira aclarar quen foi ou foron os chamados “autores intelectuais” do atentado, os que planearon o atentado. E por mor dese resquicio creo que seguiremos tendo 11-M nos medios por un tempiño, porque Rajoy xa se apresurou a dicir que apoiará outras investigacións, mais ¿que investigacións? ¿investigacións tan “rigorosas” como as que fixo El Mundo (das que se atrevían a fachendear estes días con motivo do seu aniversario)? ¿quere dicir Rajoy que isto non acabou, que a farsa vai continuar polo menos até que pasen as eleccións xerais, porque así poderá continuar tirando resultados electorais do asunto? ¿a tanto vai chegar a súa baixeza, a súa mediocridade, a falta de escrúpulos dun home que se di moderado e quere ser presidente do goberno? Porque é ben certo que Rajoy está bastante atrapado entre os duros do seu partido e as burradas da COPE, pero ¿cómo quere chegar a presidente do goberno alguén que non é quen de desmarcarse das burradas de Jiménez Losantos e compañía?

Autor intelectual. Vai ser a derradeira carta dos mentireiros, a derradeira baza que lles queda logo da paliza moral que lles deu a sentenza do tribunal. Será ao que se agarren, porque o Egipcio saíu absolto dos cargos de inductor do atentado. Hai que lembrar que o proceso penal é un proceso eminentemente garantista, no que só se pode condenar a alguén por uns feitos realmente probados, e basado no principio in dubio pro reo, isto é, no caso de dúbida, aplicarase a norma en beneficio do reo. Pode parecer incríbel que un ser francamente indesexábel e fanático como todo semella que é este, o Egipcio, non fora condenado como inductor do atentado, pero a verdade é que, coa cabeza un pouco fría, a única proba existente contra el para condénalo como inductor é unha conversación telefónica no que se atribúe o atentado como obra de enxenería de seu, e a xuízo do tribunal isto non é proba de cargo o suficientemente forte e contundente para condenalo, e de aí a súa absolución. Se non fora condenado en Italia por pertenza a grupo terrorista, tería sido condenado por iso en España, cunha pena que de seguro chegaría aos 15 anos de prisión, pero como xa foi condenado por este delito en Italia (a 10 anos de prisión, logo rebaixados a 8) e non se pode condenar a unha persoa dúas veces polo mesmo feito, pois o tipo foise de rositas. Pero isto demostra que, como aclarou o presidente do tribunal o día de empezar a fase de xuízo oral, era o tempo do dereito, de que falase o dereito, non o tempo da vinganza nin do apaixonamento, senón o tempo da análise fría e das probas. Porque niso a xustiza española, tantas veces criticada, con tanta razón, pola súa lentitude, foi neste caso un exemplo de eficacia, de rapidez (hai que ter en conta que moitos procesos penais por delitos moito menores alónganse até os cinco anos ou máis de duración con moita facilidade), nun caso complexo, que resolveu con todas as garantías dun xuízo xusto (non podería ter sido doutro xeito), e que diferencia a España do xeito de facer estadounidense, que converteu a detención ilegal, o centro de detención de Guantánamo e o atropelo dos dereitos humanos e civís nas súas vergoñentas e arrepiantes bandeiras na loita contra o terrorismo.

Temos que estar por unha vez orgullosos dos órganos xudiciais deste país, como ben soubo ver o xornal inglés The Guardian, pola eficacia das ferramentas das que dispón o Estado de Dereito para loitar contra o terrorismo, e que no caso español marcaron unha clara diferencia cos terroristas: a nosa democracia celebrou un proceso xusto para condenalos pola súa brutalidade fanática que levou por diante tantas vidas de inocentes; eles, en troques, os terroristas, decidiron xulgar sen proceso a 191 persoas inocentes, declarándoas culpábeis e condenadas a morte polo simple feito de vivir nun país occidental (non vou tocar o tema do apoio á guerra de Irak do gobernó Aznar, que daría para outro texto), que por deus sabe qué clase de idea fanática que leva a certas persoas a semellantes masacres. Eles xa teñen a súa lección, e nós tamén a nosa: unha mentira, aínda que se repita mil veces, non é unha verdade.

Leo hoxe en La Voz de Galicia que dous deputados do PP, canda Gallardón, pedíronlle a Rajoy que pase páxina respecto dos feitos do 11-M, que deixe as teorías da conspiración, que tire cara diante. Bravo por eles, esa é a dereita que precisa este país (tamén ben polo ABC, que co 11-M deu unha lección e non se subiu ao carro sen freos de burradas unha tras outra que foi a teoría da conspiración). Esa é a dereita que quere a fin da infamia. Oxalá que así sexa.

Un verdadeiro luxo

Mira que hai tempo que non poño nada neste o meu pequeno recuncho na Internet. Xa tiña ganas de dar un pouco a lata. Pero esta vez teño unha sorpresa. Cando abrín este blog hai xa unhas cantas semanas a idea inicial é que fora un espazo un pouco íntimo, un pequeno territorio agochado onde poder ceibar algunha reflexións, compartir cos meus coñecidos algún comentario sobre calquera tema. O que non agardaba é poder contar, para ben ou para mal, con tantos comentarios nalgúns dos textos aquí publicados. Estou francamente sorprendido. O único "pero" é o ton dalgúns comentarios, impropios dun debate medianamente serio, que o único que aportan é palabras baleiras e malsoantes. O certo é que até o de agora non actuei de árbitro, non usei as ferramentas das que dispoño para actuar de "moderador" no debate, porque non son ningún censor. Agora ben, as peticións que piden intervención non van desencamiñadas, e aínda que até o de agora non suprimín ningún comentario (os que hai suprimidos non o foron cousa miña, senón que optaron pola opción que agora existe para que a mesma persoa que escribe un comentario poda suprimilo), hai que dicir que non vale todo, e que a liberdade de expresión non respalda nin ampara todo. Xa que logo, de agora en diante intervirei algo na medida do posíbel. Avanzo que non suprimirei nunca ningún comentario de contido ideolóxico distinto ás ideas que poda expresar nos meus textos. Xamais farei iso, porque iso sería acabar co debate e coa tolerancia, mais o que si me reservo é a opción de retirar comentarios con insultos, faltas de respecto, etc.

Falaba antes dos comezos. Xa dende os comezos contei co apoio de varias persoas, para que escribira, para que puxera algunha cousa na Internet. E hoxe quero amosar o meu agradecemento en especial a unha persoa á que aprezo moito (aínda que non llo adoito dicir, non sei por qué, quizais por qué as persoas ás que máis aprezo non lles preciso estar a dicir continuamente que as aprezo) e coa que me une unha verdadeira conexión intelectual, unha coincidencia de pareceres dentro das nosas diferenzas ideolóxicas, porque dende hai tempo el sabe que eu dei en militar na querenza pola terra galega, pola súa cultura, pola escrita no idioma deste país magoado. Bendita diferenza!! Mais esas diferenzas sempre teñen como fronteira irrebasábel a do respecto mutuo e a tolerancia, e podo afirmar sen medo a trabucarme que non escoitei del unha mala palabra, nin unha palabra de desalento, senón sempre azos para seguir adiante e nunca agresividade no debate ideolóxico. Sempre respecto. Pois resulta que cando comezou este blog eu propúxenlle compartir o meu espazo, propúxenlle escribir algo para este pequeno recuncho, o que el quixera, e aceptou. E non podo menos que estar tremendamente encantado, porque as súas reflexións e a súa curiosidade intelectual son para min unha verdadeira referencia, un estímulo, unha sorte para o ben común. Porque gusto moito do seu estilo de escribir, sempre me pareceu claro, didáctico, expresivo pero contundente. Un auténtico luxo para os sentidos.

E hoxe teño a sorte de poder publicar a que, agardo, sexa a primeira colaboración de moitas, a primeira dunha serie seguro que brillante. Aquí fica formulada a invitación para a creación dunha sección oxalá que estábel, porque de seguro que dará para moito debate e comentario. Xa veredes. E para que non sexa unha afirmación trangalleira, velaí un exemplo, o que podedes ler abaixo, baixo o título "A defensa de Adam Smith", no que se pode ler un alegato serio, intelectualmente honesto, rigoroso na argumentación, potente, didáctico e obxectivamente interesante, onde se trata a figura dun escocés universal, un dos país, senón o pai, da economía, cunha obra variada e lúcida, coa que abriu camiños de certo que impensábeis para a súa época. Unha figura clave vítima de apropiacións indebidas, de lecturas interesadas para xustificar as miserias do capitalismo salvaxe, da lei da selva que está a destruír o planeta, arrasando paisaxes (mirade o que está a pasar no Courel) que xamais voltarán ser o que eran, facendo da contaminación (entre outros problemas) unha bandeira coa que acubillar os beneficios, a especulación máis brutal, a indecencia. Porque Adam Smith escribiu o que escribiu, dixo o que dixo, e isto independentemente de que cadaquén poda estar máis ou menos de acordo co seu pensamento. Para poder falar con coñecemento de causa hai que acudir a súa obra, entrar nela, entender, reflexionar e logo opinar. E iso é algo que se denuncia no texto que segue: a manipulación interesada que do pensamento de Smith leva feito moita xente, que fala del e da súa obra en moitos casos sen coñecela máis ca superficialmente, sen coñecer máis que ideas soltas sacadas do seu contexto.

Xa me contaredes qué tal. O que segue é de agradábel lectura. Un alento necesario para o rigor. Un estímulo para falar e escribir de economía en galego, un dos temas máis pendentes para a normalización lingüística, que non deixa de ser nada máis que iso: facer normal o que aínda non o é, porque non ten por qué ser algo anormal escribir en galego sobre economía, aínda que polo de agora non deixe de ser un fenómeno estraño para moita xente Porque falar de economía e pensamento económico en galego aínda é, por desgraza, unha rareza. Hai moito que traballar. E nós queremos traballar. Dende aquí unha pequena contribución normalizadora, e tamén unha boa mostra de que aínda hai esperanza, de que aínda hai mocidade activa, xa o veredes, un "golpe aos liberais máis radicais. Smith non é dos seus".

A DEFENSA DE ADAM SMITH, por M. PERRY

"Xa que cada individuo trata de empregar o seu capital no apoio da actividade doméstica e de dirixir tal actividade de forma que o seu produto teña o maior valor, cada individuo intenta que o ingreso anual da sociedade sexa tan grande como poda. Por regra xeral, non intenta promover o benestar público nin sabe cánto está contribuíndo a iso. Prefirindo apoiar a actividade doméstica en vez da foránea, só procura a súa propia seguridade, e dirixindo esa actividade de forma que consiga o maior valor, só procura a súa propia ganancia, e nisto, como en tantos outros casos, está conducido por unha man invisíbel que promove un obxectivo que non entraba nos seus propósitos".

Este é probabelmente o parágrafo máis coñecido da longa e variada prosa de Adam Smith (Kirkcaldy, 1723; Edimburgo, 1790), e aínda que algúns só coñezan o seu reputado nome pola idea que subxace a esta breve transcrición, o certo é que as aportacións do xenio escocés á ciencia económica non rematan, como é lóxico, no parágrafo anterior. Non é pertinente aburrir aos nosos dinámicos lectores coas reviravoltas da teoría smithiana, que, ademais, só coñezo dende un punto de vista superficial, polo que simplemente me dedicarei a facer as observacións que sexan pertinentes para este comentario.

Adam Smith, amigo persoal do filósofo David Hume, considerado como o pai da economía, é principalmente coñecido pola súa obra An inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations, ou, máis brevemente, A riqueza das Nacións. Malia todo, non debe despreciarse o talento de Smith en campos tan variados como a astronomía, a lóxica antiga, a metafísica, o Dereito e a filosofía, especialmente nesta última materia, onde non pode pasar desapercibida a súa Teoría dos Sentimentos Morais (1759).

Trala publicación d’A Riqueza das Nacións en marzo de 1776 poucos agardaban o éxito mundial que acabou adquirindo a obra, e aínda menos imaxinábeis eran as consecuencias que derivarían de tal suceso. Os personaxes máis importantes da historia fórono por marcar un fito no momento histórico en que vivían. O fito de Confucio foi o ensino dunha forma de vivir en harmonía, que deu orixe ao confucianismo. O fito de Xesucristo foi a fundación dunha nova relixión, o cristianismo. O de Adam Smith, a creación dunha nova ciencia: a economía.

De entre todas as ideas que se poden extraer da súa obra, sen dúbida a de maior importancia, ou alomenos a máis coñecida, non deixa de ser outra que aquela que considera que o principal estímulo da actividade económica non é outro que o propio interese dos individuos. Máis explicitamente, Smith sinala nunha das súas citas máis soberbias que "non obtemos os alimentos da benevolencia do carniceiro, do cervexeiro ou do panadeiro, senón da súa preocupación polo seu propio interese. Non nos diriximos aos seus sentimentos humanitarios, senón ao seu egoísmo, e nunca lles falamos das nosas necesidades, senón das súas propias vantaxes". Con isto enténdese que cada individuo se comporta de tal xeito que procura a satisfacción do seu propio interese, e, ao facelo, benefician en realidade ao conxunto da sociedade, pois son conducidos, tal e como quedou sinalado ao comezo, "por unha man invisíbel que promove un obxectivo que non entraba nos sus propósitos", isto é, o benestar xeral.

Así que o significado da famosa "man invisíbel" é, a todas luces, o que é, e isto non é un absurdo, e paga a pena ser comentado. Se hai algo común entre a política e a economía é a facilidade coa que son desfiguradas as ideas máis simples, ou de como estas son utilizadas nun contexto estraño que desvirtúa por completo o significado para o cal foron concebidas. Hitler e os seus secuaces promoveron un uso indecente dos autores e o movimento romántico alemán do século XIX para xustificar moitas das súas atrocidades. Adam Smith sufriu agravios semellantes que o acabarían por colocar, en boca de moitos, en extremos sobre os que en realidade nunca se pronunciara. Mais o erro é facilmente refutábel se se entende o contexto no que se situaba o xenio escocés, e os fins que pretendía cando pensaba o que pensaba e dicía o que dicía.

As opinións do economista Joseph Stiglitz, premio Nobel en 2001, que foi membro do Consello de Asesores Económicos durante a Administración Clinton e personaxe sobranceiro do Banco Mundial entre 1997 y 2000, teñen de ser tomadas sempre cun respeto se cadra maior do que simplemente lle outorgaría a súa prestixiosa posición académica, precisamente por esa experiencia práctica en importantes núcleos de poder. Nun dos seus últimos libros, Os felices 90, dedica un capítulo ao que el chama o "mito da man invisíbel", onde critica abertamente aos executivos das maiores empresas do país que propugnan a plena liberdade de actuación nos seus negocios, argumentando precisamente que a regulación supón un obstáculo ao desenvolvemento da actividade empresarial e, en definitiva, ao benestar económico do país. Estes homes no dubidan en acoller a "man invisíbel" como argumento principal e irrefutábel das súas benintencionadas propostas, pois ao estimular o seu propio interese o que fan realmente é, din eles, lograr o ben de todos. O propio Adam Smith podería contestar moi doadamente a estes bos samaritanos: "Non son moitas as cousas boas feitas por aqueles que din dedicarse ao comercio en favor do benestar público. Tamén é verdade que esta é unha actitude pouco común entre os comerciantes, e unhas poucas palabras abondan para disuadilos dela".

Sinalaba antes que hai que ter en conta o contexto para acadar unha axeitada comprensión do que tenta dicir un autor. No caso de Smith, o obxectivo buscado coa "man invisíbel" non era, evidentemente, o que pretenden quen o citan tan a miúdo sen telo lido sequera. O fin da súa exposición neste punto era pór de manifesto, simplemente, cómo os individuos acadan o benestar xeral polo mero feito de promover a súa actividade. Paga a pena rescatar aquí as palabras do recentemente falecido profesor Galbraith, quen na súa célebre Historia da economía dicía: "O paso que deu Smith foi realmente enorme. Até aquel entón, a persoa dedicada a enriquecerse fora obxecto de dúbida, sospeita e desconfianza, sentimentos que databan non só da Idade Media, senón de tempos bíblicos e das Sagradas Escrituras mesmas. En troques, agora, ao cultivar o seu propio interese, convertíase en benefactora pública. ¡Qué redención, qué transformación extraordinaria!". Tal era o propósito do erudito escocés. Nunca pretendeu convertirse no baluarte dos defensores do actual liberalismo radical porque nin esa era a súa loita nin tampouco chegou a coñecela. Adam Smith pretendía abrirse camiño cara o novo mundo que se aveciñaba. A vella orde, os vestixios que puideran ficar do Antiguo Réxime, eran os principais inimigos aos que se enfrentou Smith, que, como calquera ilustrado, defendeu valentemente e con honor á Deusa Razón que tantos ataques recibía por parte da tradición.

Adam Smith morreu en Edimburgo en 1790. Publicou a súa magna obra en 1776. As datas parecen un tanto lonxanas como para incluír a Smith na mastodóntica retesía que manteñen na actualidade liberais e non liberais pola cuestión da intervención do Estado na economía. Os primeiros non tardaron, porén, en encher as súas fileiras coa figura do de Kirkcaldy. E isto é, ademais dunha fazaña, un erro manifesto. Incluír a Smith como un dos grandes cabalos de batalla liberais é case tan inxenuo e ridículo como dicir que Xóan Paulo I morreu dun simple ataque ao corazón. Non só polo explicado no parágrafo anterior. A mera lectura superficial d’A Riqueza das Nacións aporta exemplos dabondo para demostrar que Smith outorgaba ao Estado un papel nada desdeñábel.

Por dicilo doutro xeito, Smith si defendía, baixo certas premisas, a intervención do Estado na economía. A afirmación é dabondo categórica como para que non suscite a menor sombra de dúbida. Existen determinados bens que o mercado non pode proporcionar eficientemente. Smith era consciente diso, e por iso no Libro V da súa investigación ("Dos ingresos do Soberano ou da República") impón ao Estado obrigas diversas, entre as que se atopan a defensa da nación, a protección dos individuos da sociedad a través dunha axeitada Administración de Xustiza e o establecemento "daquelas institucións e obras públicas que, sendo enormemente vantaxosas para a sociedade, son, porén, dunha natureza tal, que os seus rendementos xamais poderían recompensar a inversión efectuada por un individuo ou un número pequeno deles, e que, xa que logo, non pode esperarse que as funden ou manteñan". Absolutamente claro. O Estado era necesario, e non nun grado mínimo precisamente. A algúns pareceralles que a lista ofrecida de servizos públicos é curta. E teñen razón. No actual Estado do Benestar a relación dada é impensabelmente pequena. Pero Smith non é un contemporáneo. Foi un ilustrado. De novo o contexto que, ás veces, se perde. Golpe aos liberais máis radicais. Smith non é dos seus.

Esta é a miña defensa de Adam Smith. Un home dunha talla intelectual incuestionábel. Un precoz dos novos tempos que se aveciñaban. Un incansábel traballador cuxa laboura o acompañou até o seu derradeiro suspiro. En fin, un Ilustrado.

Tradución: Carlinhos (agradezo de novo a M.Perry a súa colaboración: os acertos son seus; os erros, de seguro que froito dunha tradución pouco rigorosa. Espero que vos gusten as escollas léxicas).

Arredor das eleccións

Vendo o animado que está o debate, con tantos comentarios sobre se pactos si, pactos non, sobre se é democrático ou non, ou sobre Corcoba, pois case teño medo de poñer eu algo e estragar todo. A ver que pasa. O certo é que agora escribir algo encol das eleccións ten menos mérito, pois xa pasou máis dunha semana e moitos comentarios e análises na radio, nos xornais e moito menos na TV. E claro, engadir cousas agora é complicado. A ver que fago.

A verdade é que do máis se ten falado estes días é dos pactos. É normal, sobre todo cando un le en La Voz de Galicia do luns siguiente ao domingo electoral que o PP perdeu até 55 maiorías absolutas, ademais da maioría absoluta nun dos seus símbolos, a Deputación de Lugo, e sen esquecer que na de Ourense perderon apoio. Falar de cifras absolutas como leva falado o Partido Popular é útil para consolarse e facer algunha valoración, pero non chega. Leo en A Nosa Terra desta semana que o Partido Popular perdeu uns 40.000 votos con respecto ao apoio electoral que recibiron no 2003, e ademais “a pesar do seu incremento nalgunhas ciudades e das máis de 150 alcaldías só apenas media ducia é de concellos de máis de 700 habitantes”. Se eu fora Alberto Núñez Feijoo estaría tremendo como unha vara de vimbio ao albiscar o panorama que se pode formar. A pesar diso, o PP segue presentando case sen tachas a súa vitoria nas eleccións, gabándose do seu aumento nas ciudades. Creceron en Vigo (tres concelleiros máis), en Pontevedra (1 máis), en Santiago (200 votos máis) e sobre todo na Coruña, onde acadaron 7000 votos máis e ascenderon até os 10 concelleiros, sen dúbida os seus mellores resultados dende hai bastantes bastantes anos.

Se lembrades, o meu prognóstico para o PP na Coruña non era moi alentador, e está claro que errei moitísimo. Non contaba con semellante aumento, sobre todo porque Carlos Negreira non era unha persona moi coñecida para o votante medio antes de comezar a campaña, e sigo a pensar que inda non o é agora. Pero como tamén escribín no meu último texto, estou convencido de que a xente vota, en xeral (e sobre todo nas cidades, onde o contacto con candidatos non é tan directo como nun concello pequeño onde toda a xente se pode coñecer, e onde se pode votar máis á persoa que o partido concreto polo que se presenta) ás siglas e non tanto aos candidatos (digo en xeral, logo como en todo hai xente que votaría por un partido de se presentar unha determinada persoa, e non votaría polo mesmo caso de se presentar outra, hai de todo). Por iso, o mérito haberá que atribuirllo máis ao propio PP e non tanto ao candidato Negreira. Fun un pouco parvo ao non valorar suficientemente o que supuña a ausencia de Paco Vázquez (e notouse menos soberbia e chulería na campaña, cousa que lle agradezo moito). Porque os resultados do PP poden ter varias lecturas:

1.- O PSOE realmente conseguiu unha parte substancial dos seus votos nas anteriores eleccións pescando nos caladoiros de votos da dereita grazas ao tirón que o amigo Vázquez tiña e ten entre o electorado conservador.

2.- Hai que lembrar que o próximo ano son as eleccións xerais, e aínda que as municipais son outra historia, non se pode negar que, directa ou indirectamente, a mensaxe da cúpula do PP en Madrid era plantexar dalgún xeito estas eleccións como unha especie de adianto, de toma de contacto para comprobar a fortaleza do apoio do Partido Socialista. Xa sei que non vale como indicador, pero se alguén recorda, nas eleccións municipais do ano 2003 o PSOE conseguiu máis votos en total en toda España que o PP (uns 200.000 máis)… e gañou logo as eleccións xerais. Se aplicamos esa mesma lóxica, o PP nestas eleccións sacoulle 170.000 votos ao Partido Socialista, co cal dentro dun ano poderíamos ter… merda!, mellor non pensar niso.

3.- A campaña do PP non foi tan especialmente boa e espectacular, por si soa, para xustificar semellante aumento na cidade. E é que o PP sempre puido aforrar moito carto na Coruña, cando estaba Paco e creo que non lles preocupaba moito facer boas campañas nin teren candidatos especialmente carismáticos aquí, porque, total, desde 1981 xa tiñan ao mellor candidato noutro partido, e para qué querían tirar cartos noutro. Estoume a referir, evidentemente, a que se xa tiñan a Paco Vázquez, para que ían querer gastar tempo e esforzo dos seus líderes noutro fulano?

Eu creo que nestas ideas algo hai da suba de votos moi importante que tivo o PP na Coruña. Pero do que ninguén fala demasiado, e é algo moi a ter en conta, é da tremenda abstención que houbo na cidade: o 46,48%!! Algo sobre o que os políticos locais (e os seus superiores tamén) deberían reflexionar. Porque dos case 16.000 votos que perdeu o PSOE, poñamos que os 7.000 que subiu o PP proceden de voto socialista, pero ¿e os demais? Para o BNG non foron, que perdeu case 4.000 votos, e aínda que foran algúns para os outros partidos pequenos… Foi moita a xente que ficou na casa, quizais polo pouco tirón dos candidatos (de todos sen excepción).

E xa que falo do BNG, toca dicir que deben estar contentos, porque consolidan o seu electorado (manteñen os 6 concelleiros que conseguirán en 2003), pero perdendo 4.000 votos, e dáme a impresión de que quizais ese sexa (espero que só polo de agora) o seu teito electoral na cidade, un 20%, que non está nada mal, pero que corta a tendencia tremendamente ascendente que tivo o partido nas últimas eleccións (nas de 1999 subiron con respecto ás de 1995, e nos de 2003 dobraron a seu número de concelleiros pasando de 3 a 6, capitalizando totalmente o descontento coa política de P.Vázquez, xa que hai 4 anos o PP nin subiu nin baixou).

No que se refire aos outros partidos, o que se esperaba. Conste que días antes das eleccións escoiteille dicir a dúas persoas que pensaban que o estraño PG de Carlos Marcos ía conseguir bastantes votos, polo tremenda campaña que fixeran en canto a carto (mal)gastado. Eu díxenlles que pensaba que non ían conseguir ningún, porque o xente vota siglas e non candidatos, e nin Carlos Marcos era coñecido nin o seu PG era coñecido (de feito, a súa campaña foi totalmente personalista e seguro que moita xente nin sequera sabía en qué partido concorría ás eleccións). E efectivamente foi o que pasou: só 3.744 votos, e deben ser os votos máis caros, porque o que gastou o tal Carlos Marcos non é normal. E definitivamente as sospeitas que eu tiña sobre os conexións ladrillistas do tal Marcos veumas a confirmar Miguel no seu comentario. Nun primeiro momento non entendía porque Miguel poñía a mesma lenda que eu puxera no meu texto. Logo comentoume que o seu comentario o escribirá sen ter lido o meu texto. E iso preocupoume, porque a lenda a el contoulla alguén ben ben relacionado (por favor, lede o seu comentario, un dos moitos que houbo). Xa que logo, en verdade si había que desconfiar do tal Carlos Marcos. Francamente alégrome moito de que lle fora tan mal. Primeiro porque representaba unha forma de facer política aínda máis populista do normal. Segundo, porque a min caeríaseme a cara de vergoña se me presento polo Partido Galeguista e na miña propaganda e declaracións digo e poño continuamente “La Coruña”, e digo que son galeguista pero nin falo da situación do lingua galega no Concello da Coruña nin solto unha soa palabra a prol da cultura galega (non lle escoitei ao tal Marcos nin unha soa referencia a ningunha manifestación da cultura galega en toda a campaña, nin unha soa e iso que el xa comezou a súa campaña en marzo), e digo que son coruñesista pero até hai pouco vivín en Vigo e non coñezo para nada a realidade dos barrios da cidade, porque indo unha vez a cada barrio de visita en campaña non se pode saber cómo está o barrio.

Do que me alegro é de que subirá IU-EU, porque representan todo o contrario. Nun dos comentarios dun dos anónimos puiden ler “¿esquerda unida=humildade?Máis ben diría eu inutilidade!!”. Podo entender que haxa persoas que consideren o voto a IU como unha perda de tempo, un voto inútil que nada vai mudar. Tamén para min votar ao PP é inútil para Galiza, ben, é útil para pasar da nosa cultura e cousas así. Pero o que ninguén non sectario pode negar é a humildade de Esquerda Unida (independentemente de que un estea ou non de acordó co seu programa ou prefira outro partido), que con moitos moitos medios menos que Carlos Marcos, conseguiron 60 votos máis ca el, e a este paso quizais dentro duns anos podan ter un concelleiro. Porque non tiñan nin cartos para mandar a propaganda electoral por correo, e tiveron que ir portal a portal deixando os sobres nos buzóns para a publicidade, coma se for un folleto de Gadis.
De Corcoba xa me dá medo poñer algo, vendo que se converteu nunha das estrelas dos comentarios.

En definitiva, un panorama con varias posibilidades, onde os pactos dirán cal é a cor político do próximo goberno municipal coruñés. Vendo o panorama tralas eleccións, probabelmente na Coruña, a partir de agora, acabaron as cores puras, e quizais veña a mistura. Moitas veces dúas cores forman unha paisaxe (política) máis agradábel para a vista. E menos aburrida.

As eleccións municipais

O certo é que me gustan as eleccións. Non o podo evitar. Máis que nada porque durante as campañas os políticos fan o que fan todo o ano, pero fano directamente, isto é:
- Pedir o voto, sen ter que ir inaugurando primeiras pedras de obras (por exemplo, tramos dun AVE fantasma e silandeiro que seica chegará algún día).
- Gastar os cartos públicos en propaganda a esgalla e de moi pouco contido.
- Prometer cousas, prometer "el oro y el moro" ("el moro" xa non, por se os acusan de promover a inmigración clandestina).

Por todo isto, cando chegan as campañas sinto un aquel especial. É certo que sentía máis antes que agora, e non porque estea desencantado (para estar desencantado primeiro hai que estar “encantado”, e creo que na miña vida nunca percibín semellante estado psicolóxico-emocional por ver á clase política que pouco nos goberna), senón porque cada vez comprendo mellor que canto máis avanza a posibilidade da xente de poder votar en cousas, menos poder ten. Explícome.

Vivimos un curioso paradoxo na sociedade posmoderna postindustrial posdemocrática postergada e pospgábel na que habitamos: cada vez parece que a xente vota máis: elíxese quen sairá hoxe de OT ou de Gran Hermano, quen gañará Son de estrelas ou quen é o mellor español da historia. Nunca tanto se votou como agora, e correlativamente nunca tanto avanzou a tecnocracia como até o de agora, en crecente marea asolagadora dos espazos políticos, en grande parte pola culpa do descrédito que a propaganda e a demagoxia de moitos políticos ten causado. O avance imparábel do mercado de novo . Imos aviados!!

Non viña isto moito a conto, pero tiña ganas de dicilo. Neste caso toca falar das municipais, e a iso vou. Non é complicado saber a quen vou votar eu, vendo o xiro parece que definitivo que o meu pensamento político deu cara a esquerda nacionalista dende hai un par de anos, despois de moitos titubeos e ambigüedades (ambigüedades que aínda manteño, e das comentarei algo outro día). Tocará votar ao BNG, e non porque estea plenamente convencido, con fe absoluta, de que van facer todo o que levan no programa e esas cousas, senón porque, visto o visto, pois pouco hai mellor. Aínda que, presentase quen se presentase polo Bloque, estou certo de que votaría ao Bloque, a pesar de todas as decepcións, grandes ou pequeñas, que un pode ter levado coa súa entrada na Xunta.

Teño que dicir, iso si, que non me disgusta demasiado Quique Tello. Só hai que ver o repaso que lle deu a Losada no debate que televisou a TVG este pasado luns, se non recordo mal. Aínda que iso non semella moi complicado, pois non hai que ser moi espelido para decatarse da pobreza política e intelectual de Losada para o goberno. Non sei sequera se vale para asesor, que seica é algo para o que vale case calquera, e debía ser un posto moi cotizado, pois no goberno fraguista da Xunta case era o que máis había.

Fai falta un cambio na cidade. Os 24 anos de goberno na Coruña do PSOE deixan bastante escuridade e pouca luz. Luz nos centros cívicos, luz nun paseo marítimo precioso, luz nos museos científicos e algunha cousa máis… e pouco máis. Porque se hai unha palabra que defina a forma de gobernar, primeiro con ditador Vázquez e agora co ditado Losada, sería escuridade, moi pouca transparencia, caprichitos e un concepto da estética que verdadeiramente penoso (agora ninguén se responsabiliza da barbaridade que nos plantaron no porto, esa monstruosidade faraónica do Centro de Ocio, feo, inservíbel, e que acabou coas vistas que quedaban dun porto non hai tantos anos precioso para pasear, e que agora semella case Puerto Banús, en lugar dun porto dunha cidade tradicionalmente mariñeira, e até hai ben pouco unha das potencias mundiais en descarga de peixe). O bo é que xa non está Paco Vázquez, polo menos algo e algo, mais o lema de campaña do PSOE asusta un pouco: “faremos máis”. Máis… de que? Creo que se refire a máis tranvía, porque un dos proxectos do amigo Paquito antes de liscar correndo a Roma era ampliar todavía máis o tranvía. Espero que non se refira a máis ascensores, porque o próximo seguro que é un para subir á Torre de Hércules, espetado na fachada do faro polo ben de todos os “curuñeses”. E se alguén quere saber da singradura caciquil e esperpéntica de Paco Vázquez na Coruña, aí ten o libro espléndido A Coruña de Paco Vázquez, onde poderá descubrir o moito que lle daba a cabeciña a ese home do título. Verdadeiro noxo.

Por iso, visto o visto, tocarame votar a Tello. Non é un gran candidato en canto a carisma, pero leva doce anos chupando roda, e dáme que esta ha de ser a súa última oportunidade, e se desta non vai… pois “a la rue”. O bo que ten este home é que coñece ben o Concello e creo que algo sabe do que fala. O meu irmán está bastante ilusionado con el, pero non estou tan convencido, porque pase o que pase nas eleccións, o PSOE seguirá no goberno, con maioría absoluta ou sen ela, e no caso de pactar PSOE e BNG, pois as cousas non creo que cambien moito. Se Losada é malo como alcalde, non porque estea o BNG nalgunha concellaría as cousas van ser moi diferentes. Aínda que só por ver a Losada tendo que pactar algo con alguén, xa case compensa.

Dos outros partidos pouco hai que dicir. O PP sempre dá por perdidas as eleccións aquí antes de comezalas, e elixindo a Carlos Negreira de candidato, un técnico e pouco máis, como candidato, non creo que cambien moito as cousas. Moita xente non o coñece e iso vaino notar, pero como a xente o que vota normalmente son siglas e non os nomes, pois seguramente aguante o tipo e manteña os 7 concelleiros que conseguiu o PP hai catro anos (actualmente era tres ou catro, porque varios marcharon ao grupo mixto ou nos adscritos ou como lle chamen nos concellos, cando Corcoba abandonou o partido, logo de que non o elixiran como candidato, logo de darlle tan “só” dúas oportunidades (vendo que a Tello esta é a cuarta que lle dan parecen poucas).

O máis sorprendente, estraño e preocupanto é o dese estraño Partido Galeguista, con ese home que tanto noxo me dá, o tal Carlos Marcos. O curioso é que, aínda que o parece, o tipo este non é novo da política coruñesa, pois lendo A Nosa Terra un descobre que xa concorreu ás eleccións municipais no ano 1981!, cun partido chamado Independientes por La Coruña, un partido dereitista que pouco éxito tivo. Mira que me dá noxo este home, porque fala de coruñesismo (estraña ideoloxía, que nunca comprenderei e da que todos os candidatos falan, todos menos Negreira) e até hai ben pouco vivía en Vigo e non pisaba esta cidade, e fala de tantos cousas como quen fala do tempo. E nótase tanto que alguén lle está pagando a campaña, con moitos cartos por certo. Iso de que pediu un crédito para pagar a campaña no Banco Santander soa moi estraño, sobre todo vendo a cantidade de cartos que leva gastados ese home: saíndo os últimos tres meses todos os días en La Voz de Galicia (nin o PSOE puxo tantos anuncios), contratando concertos de Los Brincos, Tony Ronald e demais dinosaurios da canción española, saíndo o seu anuncio nos cines, cuñas publicitarias na radio, posters, viaxe en avionetas… só lle faltou pagar pedicuras ás señoras da Coruña que “no te hablan el gallego porque en mi época no nos lo enseñaron”.

Sobre Carlos Marcos lin unha curiosa teoría unha vez, á que cada vez lle dou máis creto (porque provén de alguén que coñece a vida política municipal como concelleiro do BNG). Dicía que a campaña de Carlos Marcos estaba financiada por construtores que buscaban que ese estraño Partido Galeguista polo que se presenta sacara un concelleiro nas eleccións e así puidera pactar con Losada (concedéndolle a Carlos Marcos a concellería, adiviñade, si, de urbanismo), evitando así un pacto PSOE-BNG, que poría trabas aos pelotazos urbanísticos e concesións pouco transparentes de obras que caracterizan o quefacer diario do Concello. Nun primeiro momento pareceume rocambolesca, pero é non é posible que un partido tan pequeno e sen peso institucional na Coruña teña tantos cartos.

De Corcoba xa case non compensa dicir nada, porque o nome do seu partido soa infantil, ridículo e forzado, e porque Terán “buenos argumentos”, pero o que se di programa, eu aínda non escoitei nin unha soa proposta, e iso que escoitei poucas, porque en xeral os programas de todos os partidos son bastante parellos en canto a incluír xeneralidades e poucas cousas concretas en moitos casos.

Oxalá suba, por que non, Esquerda Unida. Polo menos subiría a humildade neste Concello tan rebordante de soberbia. E absolutismo.

Hotel Tivoli: creo que eu o faría mellor…

Veño de ver Hotel Tivoli, a nova película de Antón Reixa. Que decepción, non hai por onde collela. Xa ía un pouco desconfiado, porque na crítica do xornal de hoxe dábanlle tres estrelas a Spiderman 3 (é dicir, “boa”) e só dúas a Hotel Tivoli (isto é, un “interesante” que soa a aprobado cun 4), e que creo que o crítico, Miguel Anxo Fernández, xusto el, algo de cine seica sei que sabe.

E é que moi moi pouco se salva en Hotel Tivoli, nin querendo ser algo optimista e ver alguna cousiña. Dáme mágoa polos 5 euros que paguei, agora teño perda deles, e dáme mágoa porque agardaba máis de Antón Reixa. Gustoume máis a adaptación para o cinema que fixo de O lapis do carpinteiro que, sen ser un peliculón, ten algúns momentos para a emoción. E é que a historia de Manuel Rivas xa é de por si emocionante, e nótase cando algo está ben escrito. E iso é o que lle falta a Hotel Tivoli: un guión decente.

Faime graza, porque lin estes días non sei en que xornal (sería en La Voz, para variar) que a película levou facela tres anos, porque Antón Reixa estivera enleado co traballo de produtor en Filmanova (a súa produtora audiovisual), ademais de pola complexidade do guión, xa que está formado por varias historias nucleadas ao redor dunha historia amorosa, con chisqueiro como nexo entre todas as historias, situadas en diferentes países. Podo comprender que tivera moito choio en Filmanova e que rodar en varios países é máis custoso e hai que dedicar máis horas que rodar en poucos espazos. O que non entendo é o do guión, que seica Reixa quixera ser moi esixente con el, e para iso o fixeron entre tres. Digo que me sorprende porque o guión que presentan na fita resulta plano, cheo de situación forzadas e escaso de naturalidade en case todos os parlamentos dos personaxes, con frases irreais nunha conversa cotiá, como líricas nalgún caso, e con escenas esperpénticas e incríbeis (no senso de pouco críbeis, non de sorprendentes), como a do limpiabotas nun aeroporto que comeza a “recitar” a Shakespeare e di que abandonou “a fornicación pola lectura”. Tal cal. Moi moi estraño.

Sorpréndeme o deserto emocional da película en varios momentos, e ao final acabas pedindo a hora coma nos partidos onde gañas por 1-0. O curioso é que de todas as historias non se salva ningunha, e moi poucos momentos merecen a pena. E tildala de “comedia” é moito dicir, porque hai pouco humor, quitando cando aparece en pantalla Luis Zahera facendo de taxista (mentres solta algunha vez un “te voy decir una cosa”). E teimo no guión, porque arrastra consigo á película, na que non hai grandes interpretacións e só se salva algún fragmento (ben que breve) de música e as paisaxes. O único. Teimo nos problemas enormes de guión, porque os tres guionistas son profesionais na materia. O menos profesional quizais sexa Antón Reixa, pero como produtor ten que ler seguro guións todos os días, e imaxino que sabera distinguir onde hai unha boa historia e onde non. Os outros guionistas son Xosé Morais, un dos ideadores (e habitual colaborador de Antón Reixa) e guionista da comedia de situación que hai un par de anos botaban na Galega, Cuarto sen ascensor (producida por, adiviñade, Antón Reixa con Filmanova); e Carlos Portela, guionista único de O ano da carracha. Non sei a canto ascendeu a participación deste home na elaboración de libreto da película, nin que historias saíron do seu maxín, pero é raro, porque un dos puntos fortes de O ano da carracha (sen ser un peliculón para recordar “por los siglos de los siglos”) é a presenza dun guión áxil, cheo de vivacidade e naturalidade nos diálogos: todo o que lle falta a Hotel Tivoli, onde se nota un guión ás présas e nada orixinal nos diálogos e escasamente orixinal nas situación que se poñen en imaxe.

En resumo, un despilfarro importante de cartos, nunha película que se atreverán a chamar “cine galego” (prácticamente toda a película está en castelán), que confirma a Antón Reixa coma un home polifácetico e con iniciativa. Mais facer moitas cousas (el é guionista, produtor, foi cantante n’Os Resentidos, presentador dalgún programa na galega, poeta no colectivo Rompente, con algo en narrativa e algo en teatro; guionista, traballou na radio…) non implica facelas todas ben, e o certo e que non coñezo moito a súa traxectoria como produtor, mais como director creo que ten pouca idea. E como guionista, atrévome a dicir, sen querer sen soberbio, que até quizais o faría eu mellor, ou calquera que escoite falar un pouco á xente pola rúa. Que me deixen probar e a ver que tal. Probarei. Teredes noticias.

Maxistral

Onte tiven a sorte de poder ir ver á Aula de Teatro da Universidade de Santiago en acción, ao Forum Metropolitano. Digo sorte porque non houbo clase de Mercantil e puiden aproveitar, aínda que no caso de que houbera clase tiña en mente faltar (mais non habendo clase xa non cargo na conciencia por non ir a clase), pois para as poucas veces que se deixa ver a Aula de Teatro de Santiago por aquí (que eu saiba, una vez ao ano, en cada festival de teatro universitario que organiza cada ano a UDC), hai que aproveitar.

Tiña moitas ganas de ver á xente de Santiago. Creo que en xeral non hai mal nivel teatral e interpretativo nas Aulas de teatro das universidades galegas. Polo de agora puiden ver á da Coruña (un par de veces), unha vez á de Vigo (o ano pasado, cunha montaxe sobre esa xenialidade de Ionesco que é A cantante calva, e gustárame bastante), unha vez á de Ourense o outro día (tiña moitas ganas de velo tamén, porque na dirección está crack da interpretación que é Fernando Dacosta, no meu ránking entre os cinco mellores actores de Galicia, mágoa que non sexa moi coñecido) e dúas á Aula de Teatro de Santiago.

Tiña moita expectación por ver aos de Santiago porque hai dous anos fun ver a súa montaxe Ubu encadeado, e saín marabillado: había moito tempo que non ría tanto, un resultado brillante, e conseguido con moi poucos medios. Como tiña ese precedente tan bo na memoria, onte non puiden resistir á tentación de achegarme ao Forum. Mereceu a pena. Foron dúas horas de teatro en estado puro, cheo de vivacidade, axilidade escénica e verbal e moito traballo (sobre todo corporal), e o tempo pasou voando. Ten mérito, porque os espectáculos de dúas horas ou máis, se non son intensos, poden aburrir un bo cacho. Non foi o caso. Teño para min que a Aula de Teatro de Santiago é a mellor de Galicia, e que está a un nivel superior ao resto (estou á espera de ver algún ano á de Pontevedra, mais que non creo que podan superar aos seus colegas da capital de Galicia). Ollo a estes nomes: David Pobra e Diego Meizoso. Non sei qué será o que estudan, pero polo ben do Teatro (con maiúsculas) deberían deixalo e dedicarse á interpretación (se é que non o fan xa). Impresionante, verdadeiramente maxistral o seu traballo, o seu nivel na interpretación, de nivel profesional. Saliéntoos a eles porque tamén tiñan asignados personaxes que permitían un maior lucimento persoal, mais en xeral os nove actores que estaban enriba das táboas tiñan un nivel moi bo. E iso fai que o espectáculo que onte representaron estea, sen medo a esaxerar, ao nivel case dunha compañía profesional de teatro. Xa o seu Ubu encadeado me pareceu un dos mellores espectáculos que vin ese ano (e aínda que non son un experto, logo de 90 obras de teatro vistas, queiras que non xa me vou formando un criterio), e a crítica na Revista Galega de Teatro tamén lle deu a súa beizón.

O que onte representaron foi Trufaldino servidor de dous amos, de Carlo Goldoni (autor italiano do século XVII). O curioso é que eu xa vira unha montaxe sobre ese mesmo texto, a cargo dunha compañía profesional, Teatro Galileo. Aínda que despois de vista a montaxe que fai a Aula de Teatro de Santiago, parecían textos completamente diferentes (e quizais o foran, non sei, pero se tiñan o mesmo título e era o do mesmo autor…), e aí nótase a man desa verdadeira referencia do teatro galego da década do 90, o moi pouco coñecido Roberto Salgueiro, director da peza e director da Aula de Teatro, que nunca decepciona, e neste caso tampouco, conseguindo un resultado fantástico para unha compañía, en principio, de xente afeccionada. A montaxe de onte era máis desenfadada que a mesma que vin da compañía profesional. Era moi áxil, paródico e esaxerada nos xestos dos actores, chea de humor e, supoño, chea de moitas moitas horas de traballo detrás. É o que ten: estas compañías universitarias non teñen moitos cartos, o que fai e por iso o “decorado” (a escenografía e atrezzo, para ser técnicos) teñan que ser pequenos, porque mover ese material dun lado para outro é custoso. A escaseza de medios materiais fai que teñan que concentrar a sorte da montaxe na calidade dos actores, o que na Aula de Teatro de Santiago é determinante, porque teñen un elenco de actores bárbaro. Tamén hai que dicir que son xente “maior”, e non chavaliños de 19, 20 anos, e iso nótase, pois a madureza dun actor non é igual nunha persoa de 18 anos que nunca fixo teatro e comeza na universidade que en alguén que ten 22 ou 23 e leva varios anos. Espero que o relevo xeracional na Aula de Teatro de Santiago non lles reste calidade no futuro. Porque o que é agora teñen un nivel excelente. E só por un 1,50 euros. Incríbel. A pesar diso, onte non había moita xente, e a que había era basicamente xente maior (os maiores de 65 pagaban tamén só 1,50). Xente nova había moi moi pouca. Qué mágoa, porque o festival de teatro faise principalmente para achegar a xente nova ao teatro, e esta moitas veces non responde. No seu descargo hai que dicir que onte era a festa do patrón de Económicas, e había concertos e alcol e xa se sabe. Eu paseino moito mellor (para min). E rin moito. Sen ter que tomar nada. Maxistral. A ver se a próxima vez algún de vós se anima. Ver á Aula de Teatro da Universiade de Santiago reconcilia co teatro. E coa vida.

En resposta

Tiña pensado poñer algún comentario sobre outro tema, pero vendo o “éxito” que tivo o último texto, sobre unha noticia aparecida en La Voz de Galicia sobre a COPE, e vendo os gratificantes comentarios que deixástedes sobre o tema, pois vou seguir un pouquiño máis con el. Intentarei non aburrir. Antes de nada dicir que me gustaron moito os comentarios, que tratan un montón de temas (en especial o torrente de palabras de Miguel, que parece que quería descargar, e paréceme moi ben) moi interesantes, que darían para moitas páxinas. A ver se pouco a pouco os imos tratando. Tamén quería aproveitar para agradecerlle a Miguel, amais do seu longo e interesante comentario (porque da para debater e escribir e iso mola), o feito de que use o galego como lingua de expresión, e aproveito para darlle un pequeno tirón de orellas ao señor M. Perry, porque a lingua oficial deste blog é o galego, e este homiño teima en usar o castelán, e aínda que eu respecto a opción lingüística de cadaquén (polo de agora, je,je,je), prefiro comentarios e textos en galego. Dito isto, vou ao gran. A maioría dos comentarios van dirixidos a dar unha opinión sobre o comentario de Miguel, non por nada, senón por maior discrepancia de ideas e por estar noutra visión sobre o que eu escribín, todo sempre dende o aprezo e o respeto polas ideas alleas.

En primeiro lugar, ten razón Miguel en que o final do meu texto é bastante desafortunado e un tanto frívolo e pouco xustificábel. Non estiven moi acertado cando escribín que “Sempre está a dereita ameazando, e son eles os únicos que logo van por aí coa intolerancia e o odio por bandeira. Odio e intolerancia, pouco católico. É ben curioso: foi o mesmo que deu lugar á nosa Guerra Civil. E agora repiten. Parece que non lles chegou no 36”. É certo que é un comentario duro e cheo de prexuízos (sigo pensando que non en todo infundados, aténdome aos feitos históricos na España contemporánea, pero si esaxerados). A finalidade deste comentario é “dar caña”, como recomendaba Matías, e provocar un algo de debate, que mola máis. Ao final vexo que a crispación dá resultados e todo! Mirade que ben lle vai a Jiménez Losantos!!

Noutra cousa tamén ten razón Miguel: cando di que non se pode frivolizar ao falar da Guerra Civil española. Os que me levan escoitado falar do tema (veces e veces, que falo moito del e leo moito del) saben que para min é un tema trascendental e do que non frivolizo, porque as guerras son una verdadeira derrota para a humanidade, e toda guerra convértese nunha fábrica indiscriminada de dor e sufrimento. Por iso sorprende a lixeireza coa que os falcóns de White House ou o (por sorte) ex-presidente do goberno español falan de Irak, e das armas de destrución masiva e todo iso, sabendo cómo está o país e a cantidade de sufrimento que causou, causa e causará a guerra en Irak.

O malo do asunto é cando os políticos e xornalistas falan con lixeireza pasmosa e arrepiante do tema. É fácil consultar as hemerotecas para comprobar cómo en varias ocasións Ángel Acebes falou para a televisión dicindo que as reformas do goberno de Zapatero son propias dun goberno radicalizado e que crean un clima como de guerra civil. E isto non o estou a inventar eu agora, iso está nos xornais e nas imaxes dos telediarios. E o mesmo que fixo el (agora sae menos nos medios, por certo e por sorte) lévano facendo dende o 2004 varios medios de comunicación e xornalistas, dicindo que estamos nun clima guerracivilista, ou que se vive unha tensión política como a que se respiraba no 36. Iso é o lamentábel do asunto, que haxa xente con poder mediático que saia a dicir semellantes barbaridades e logo poda durmir tranquilo, e que aínda por riba haxa milleiros de persoas que crean tales opinión, cando nin son certas nin ninguén desexa que sexan certas, pois ninguén quere nin quererá outra guerra en España, nin estamos coma no ano 36 nin nada parecido.

En segundo lugar, quería dicir que o meu texto ía principalmente dirixido a falar da COPE e os seus comportamentos, e non dirixido da relixión, porque nos dous comentarios vexo opinións sobre o tema relixioso. Quizais non foi ben interpretado cando digo que “(…) todas as palabras que me serven para describir o discurso e a forma de ser e actuar da COPE pouco teñen que ver cos valores que o evanxelio e Xesucristo predicaron”. Mais é así. O discurso de Xesucristo está nas antípodas do comportamento de xente como Jiménez Losantos, ao que lle habería que lavar a lingua con lixivia, porque de cada catro palabras que di tres son insultos ou palabras de mal gusto (comprendo que Gallardón se querelara contra Jiménez Losantos logo de que este lle chamara "traidor", "siniestro", "bandido” ou "caradura”, ou de querer manter o poder na alcaldía de Madrid mesmo sobre “los 200 muertos”, en alusión aos atentados do 11-M). Se trata así á xente do PP, que el apoia para gobernar, ¡que dirá dos outros! O deste home é propio de alguén infame e rastrero, que non sabe qué facer para acadar maiores cotas de audiencia (e polo que se ve vaille ben). Que eu saiba, no discurso de Xesucristo imperaba a arela de paz, concordia, solidariedade e amor, e non digo que a COPE teña que ser iso, pero unha radio de titularidade da Conferencia Episcopal, a máxima autoridade en España no que a relixión católica se refire, creo que non debera permitir semellante tono feo, sucio e que nada aporta ao bo xornalismo.

Sígome reafirmando no que puxen sobre a COPE e sobre a noticia que atopei en La Voz de Galicia, porque hai máis sobre o tema. Parece que non fun o único ao que lle sorprendeu a noticia. Non sei se en El País lle deron algún tratamento, porque a pasada semana non o mirei. Só sei que na “Crónica política” de Manuel Campo Vidal que aparece que cada domingo en La Voz de Galicia tamén aparece un comentario sobre o tema. Manuel Campo Vidal é, para todos os que leades a súa “crónica política” (moi moi interesante sempre), un xornalista ecuánime no que escribe e nada radical nos seus comentarios. Este pasado domingo escribía: “Los estrategas de la crispación aconsejaron mal al Partido Popular. La experiencia nefasta de la gestión de la crisis en aquellos día [fala dos atentados do 11-M] le conviene al PP que se olvide y, sin embargo, los estrategas han mantenido vivo el episodio hasta el hastío. Para ello no se ha reparado en gastos y se han utilizado todos los recursos a mano, incluso vulnerando el espíritu fundacional de la cadena radiofónica de la Iglesia. Ha sido estos días Monseñor Enrique Planas, experto en comunicación, el que ha tachado de “suicidas” los planteamientos de las COPE. Criticó a Losantos y afirmó que hay valores que están más allá de la posibilidad de perder audiencia. “Es un riesgo ofrecer una tribuna a los resentidos”, advirtió. Lo que no dijo monseñor Planas en su interesantísima intervención es que buena parte de los problemas del PP hoy en día proceden de ese periodismo supuestamente afín que termina asociando al PP con posiciones de derecha extrema. Ya lo dijo Antonio Hernández Mancha [foi número 2 de AP antes de que Fraga refundara o partido para convertelo no actual PP]: “El drama de Mariano es que Federico le caliente a su gente por la mañana y él pierde el día templándolos. Y al día siguiente vuelta a empezar”. Creo que despois de ler isto sobran as palabras, cando un alto cargo do Vaticano di que “Es un riesgo ofrecer una tribuna a los resentidos”, polo que ao final parece que non me equivoquei moito cando utilicei a palabra resentimento para falar da actitude de Jiménez Losantos e compaña.

No que agora non vou entrar é na miña opinión para a relixión, porque este texto xa é longo de máis, e vai ser moi aburrido e cansino, pero queda pendente para outro día. Agora ben, coincido con Matías en que non entendo o de “dogmática dos acontecementos históricos” ao que se refire Miguel. Xa sei que non se debe confundir Igrexa con relixión (son cousas distintas), pero no entendo porque a Conferencia Episcopal ten que debater pastorais nas que falan da unidade de España como valor moral e cousas así, non vén a conto que nun documento de contido doutrinal relixioso como entendo que é unha pastoral se fale da unidade de España.

Xa para ir rematando, dúas cousiñas máis. Primeiro que xa vin o gol de Messi; segundo, que creo que non perdín nada por non a Rajoy, como non perdín demasiado por non ver a Zapatero cando estivo no programa das preguntas, porque sei que tanto un coma o outro intentarían axustarse aos seus discursos oficiais e pouca cousa nova engadirían. Terceiro, paréceme moi acertado o comentario de Miguel sobre o IPC, ten toda a razón, algo falla, porque os prezos en moitas cousas subiron máis do 3 ou 4 % de taxa “oficial” de inflación. Cuarto, non vou comentar nada de certo comentario de Miguel cando di “que vexo no teu discurso moitos prexuizos que fan que non aceptes outras ideas, tanto relixiosas coma políticas, cando non casan coas túas”, pois non me considero intolerante e gústame escoitar as ideas alleas, aínda que poda disentir. É certo que teño prexuizos, no sentido de xuizos previos (pre-xuizos) porque a miña visión do mundo é parcial e está tamizada polas miñas opinións, ideas e crenzas, a partir das cales xulgo o demais, o cal non quer dicir que non acepte outras ideas nin que queira imponer as miñas. Ás veces podo semellar un pouco intolerante porque non me gustan demasiado as voltas que o "politicamente correcto" fai que lle teñamos que dar ás cousas. Todos temos xuizos previos, e quen non os ten é porque non ten na cachola nada máis que serrín, porque non pensa en nada e non intenta formarse un xuizo sobre a actualidade ou temas da vida.

Ben, vou rematando, fican temas pendentes para máis comentarios. Agradecer de novo os comentarios, para que podamos seguir debatendo no futuro deste e doutros temas, que se vexa que somos universitarios, con ganas de falar, discutir, pensar, reflexionar, xente viva en definitiva (a poder ser xente viva en galego, please).

Sorprendente

Confeso que aínda non vin o gol de Messi, e como todo o mundo fala del, dáme certa rabia. Agora ben, gustaríame saber qué tal lle foi o xoves a Rajoy no programa ese das preguntas Tengo una pregunta para usted ou algo así, porque non o vin (O Show dos Tonechos é de visión obrigada). Aínda que o de Rajoy xa tiña menos mérito, pois partía coa vantaxe de ir ao programa despois de Zapatero. Aínda recordo con bochorno e vergoña allea a polémica enorme que se montou nos medios de comunicación cando Zapatero dixo nese programa que un café custaba 80 céntimos. Nas portadas de todos os xornais (sen excepción, El País incluido) de certa tirada apareceu a noticia, e xa non digamos en Antena 3 ao día seguinte. Lamentábel. ¡Moi ben debe ir este país para que ao día seguinte ao programa a principal información que nos tiñan que dar os medios fora que Zapatero pensaba que un café valía 80 céntimos! Os medios (incluida foto na portada de El País) querían dicir con semellante cobertura: “os presidente vive nunha nube, vive afastado do que día a día dos cidadáns”. E por suposto que vive, como viven a maioría dos altos cargos políticos deste país. E claro que me parece importante que o “presi” saiba o que lle custa ao cidadán medio non só un café, senón outras moitas cousas (xa non falemos dos pisos), pero creo que non merecía tanto bombo o asunto. O dito, que temos uns medios frívolos, interesados e moi alineados (que non alienados), que ocultan moitas e moitas veces a realidade diaria de todas as persoas que teñen que pagar 80 céntimos ou máis (dependendo do local e a rexión) por tomar un café.

Casualmente, eu quedeime con outro detalle. Para xustificar que Zapatero crea que un café custa un 80 céntimos, dicían que o causa era que no Congreso o café cortado vale 70 céntimos e o café con leite 73, porque eran prezos regulados. Gustaríame ter escoitado nese momento aos medios de comunicación dicir algo. Nin pío. Chitón. E a min paréceme máis importante isto dos presos de saldo para o café que o que dixo ZP. Non entendo por qué no Congreso o café ten que valer moito menos que na rúa, supoño que polo efecto dalgún tipo de axuda pública ou algo así, que sae, cómo non, dos petos de todos nós (incluidos tamén os que non somo asalariados, que para iso pagamos IVA e demais impostos indirectos). O peor é que logo os políticos quérense presentar como xente normal, da rúa, coma ti e coma min, cando está claro que nin o son nin o serán, polos cantidade de privilexios que teñen en moitísimos ámbitos sociais, xurídicos, etc. Sempre pensei que os políticos non serían coma os cidadáns de a pé até que pagasen o mesmo que calquera de nós por un café nun bar. E iso non se dá (e inda por riba logo moitos nin van ao Congreso, que é o peor da historia; imaxino que estarán na cafetería do Congreso enchéndose a cafés aproveitando que lles sae tan barato para o que debe custar un café en Madrid).

Como se pode deducir do que escribo, o xoves non vin a Rajoy na tele, pero polo que lin na prensa, fíxose o sueco coa xestión do seu partido co tema dos atentados do 11-M, entre outras cousas. Xustificouse dicindo que nese momento el non estaba no goberno. Aaahh, boa resposta, se non fora porque era candidato á presidencia do goberno polo seu partido!! Por Deus, non sei se os de agora son bos ou non (en moitas cousas teñen que mellorar moito, ou simplemente ser un pouquichiño progresistas), pero como gañe a oposición as eleccións, puf. É mellor morrer.

Creo que non perdín moito por non ver a Rajoy. O que si vin foi outra cousa que me chamou moito, pero que moitísimo máis a atención. Foi na edición de do xoves de La Voz de Galicia, na páxina de “Televisión” (páxina 61), nun pequenísimo recadro no que era difícil reparar. O titular dicía: “Un experto del Vaticano critica el comportamiento informativo de la cadena Cope”. Sorprendente. O curioso é que me sorprenda, pero dá para sorprender, porque na Conferencia Episcopal calan como petos ante o comportamento diario dalgúns dos seus presentadores e tertulianos. Pero se un lía algo a noticia era mellor, porque dicía que “Monseñor Enrique Planas, observador permanente de la Santa Sede ante el Consejo de Cultura y Comunicación de Europa, pidió ayer medidas contra algunos de los comportamientos informativos de la COPE que calificó de “suicidas”. Planas criticó concretamente al presentador del programa La mañana, Federico Jiménez Losantos, y afirmó que hay valores que “están más allá” de la posibilidad de perder audiencia. Agregó que en algunos casos “habría que tomar medidas”. Como vedes, breve pero contundente este home, botoulle un par, porque se atreveu a facer o que nin a Igrexa nin os políticos da dereita deste país se atreveron a facer nestes anos. Non creo que o tal Monseñor se atrevese a dicir o que dixo se estivese en España, pero visto o poder que teñen os medios da dereita, e sobre todo a COPE, neste país é digno de agradecer. E falta facía, porque, centrándome na COPE, o Jiménez Losantos ese ao que tanta xenreira lle teño e o César Vidal e a Cristina esa de nome estraño levan quentando demasiado a temperatura política deste país desque o PSOE gañou lexitimamente as eleccións, nun alarde de resentimento, odio, intolerancia, mal gusto e mala educación constantes, malas palabras e insultos (consultade o libro Las barbaridades de la COPE, o autor non o recordo) que teñen levado ao debate mediático e político deste país a uns niveis de degradación, pobreza e crispación que creo que en moitos moitos anos non se viron por estas latitudes. Casualmente, todas as palabras que me serven para describir o discurso e a forma de ser e actuar da COPE pouco teñen que ver cos valores que o evanxelio e Xesucristo predicaron, e polo de agora non escoitei á Conferencia Episcopal alzar a voz públicamente contra os presentadores estrelas dos seus programas, será porque no fondo non lles disgusta tanto o que din, ou porque así teñen un ariete co que criticar a atacar as reformas emprendidas polo Goberno (matrimonios homosexuais, divorcio express, etc.) sen ter que dar directamente a cara e sen que os acusen de meterse na vida política. Xa se sabe os disgustos e problemas que houbo neste país co tema da separación Igrexa –Estado. A República do 31 deu o gran paso nese senso (o mesmo que permitiu votar á muller ou aumentar en miles o número de escolas), e xa se sabe como acabou. Faime graza, desde os medios da dereita fálase de clima de guerra civil, de discursos e reformas guerracivilistas feitas polo goberno, e evidentemente non é certo. Casualmente, a ninguén lle escoitei falar tanto desde cousas como aos gurús mediáticos da COPE, o ABC ou El Mundo. Sempre está a dereita ameazando, e son eles os únicos que logo van por aí coa intolerancia e o odio por bandeira. Odio e intolerancia, moi pouco católico. É ben curioso: foi o mesmo que deu lugar á nosa Guerra Civil. E agora repiten. Parece que non lles chegou no 36.

Verdadeiro noxo: as armas e a matanza nunha universidade USA

Seica agora aos americanos dos USA non lles chega con matar xente no Irak ocupado que até se matan entre si mesmos!! Deixando o humor negro (burrada mellor dito), non é para brincadeira o que lin na prensa gratuita de onte, o da masacre nunha Universidade en Virginia. Trinta e pico mortos e non sei cantos feridos, un resultado máis propio do seu Irak que dun país en paz: é o que ten o efecto boomerang da violencia.

Estou certo de que nunca entenderei ben o imaxinario e o sistema de valores da moi plural sociedade estadounidense. É unha república da hipocrisía, onde case mandan ao lume a Janet Jackson por ensinar sen querer un peito, mentres millóns de persoas alí xustifican a posesión indiscriminada, e o emprego moitas veces frívolo das mesmas, pola poboación civil. Non entendo ben cómo un Estado berce do constitucionalismo moderno, un dos fundadores do núcleo esencial do réxime democrático moderno, teña recoñecido (por vía de emenda se non me trabuco) como dereito constitucional a posesión de armas. Xamais o entenderei.

Mira que dá noxo toda esta xente da Asociación Nacional do Rifle, con Charlton Heston á cabeza, que lle fan o xogo as empresas armamentísticas (facendo que gañen cada vez máis e máis e máis cartos co negocio da morte e a brutalidade), xustificando a necesidade das armas (os desta Asociación da morte din que son para ¡cazar!, e isto é certo). É unha verdadeira vergoña para o ser humano: se por algo nos temos que distinguir é polo emprego da palabra, o diálogo, a tolerancia, palabras que tanto se din que case quedaron baleiras de contido, pero que son tan bonitas e tan necesarias que hai que seguir usándoas e telas na boca. Ben, paro co discurso tópico de sempre, aínda que o debate sobre as armas continúa por aquelas latitudes, e non parará.

Canta hipocrisía. Decontado saíu a falar Bush, dicindo que estaba “horrorizado” polo que pasara, e que había que aumentar as medidas de seguridade nos centros de ensino. Nin palabra de restrinxir a venda indiscriminada de armas, nada. Non aprenderon do de Columbine. Volta ser necesario ver Bowling for Columbine, excelente documental onde se reflite a realidade dunha sociedade con moito medo, constantemente aterrorizada polos mensaxes que políticos e medios de comunicación lanzan constantemente. Ademais, este documental é moi criticado polos liberais, logo hai que velo, algo tan importante e molesto ten que dicir para que sexa tan insultado e criticado nas webs liberais (que por certo xustifican a tenencia de armas, cómo non, en nome de non sei que liberdade). Quizais sexa o feito de falar dos miles de mortos cada ano nos USA polo emprego de armas. Será que amosa cómo centos de mozos teñen acceso incribelmente sinxelo ás armas (terríbeis as imaxes dunha sucursal bancaria onde se regalaba unha pistola nada máis por abrir unha conta). Será que aposta pola non violencia. Que noxo que haxa tanta xente por alá que non defenda, precisamente, estes valores. Moitos gañan miles de millóns de dólares vendendo tanques onde morren soldados hispanos e negros en Irak e Afganistán; outros moitos ven cómo ir estudar pode ser, ás veces, perigoso, moi perigoso. Que noxo.

É ben curioso

O certo é que son firme defensor da Guerra Civil como tema para a literatura e a historiografía en Galicia e en España. Pero tratado dunha forma seria. Explícome. Como lle escoitei unha vez ao historiador Ramón Villares (ou foi a Barreiro Rivas?, tanto ten), as guerras marcan o ano cero de calquera sociedade. Qué gran verdade para o que ocorreu en España, porque co golpe de Estado de febrero do 36 (digo febreiro porque foi trala vitoria do Frente Popular cando comezou a preparación do golpe, que esas cousas non se preparan en dúas tardes, que non é como Zapatero coa economía) algo importante mudou no país. E aínda fican moitas cousas por dicir sobre a temática da nosa guerra fratricida.

É ben curioso. Moito se leva falado sobre a guerra, pero do que aínda carecemos é dun relato común e de certo consenso (qué palabra máis fea) sobre os feitos do golpe do Estado, a guerra e a represión. Diso ten algo escrito Javier Cercas no seu libro La verdad de Agamenón. É ben curioso que moitas das mellores páxinas sobre a guerra civil española foran escritas (e sexan escritas na actualidade) por hispanistas estranxeiros. Porque case hai máis libros nas librarías publicados por historiadores estranxeiros que por historiadores de noso. Pensemos en Gabriel Jackson, Anthony Beevor, Paul Preston, Hugh Thomas, Edward Malefakis, Ian Gibson, Charles Powell (un dos maiores especialistas na transición española) ou Stanley G. Payne (aínda que este xa desde un visión máis dereitista). Son moitos, e na maioría dos casos realment bos.

É ben curioso que a día de hoxe sigamos sen poñernos de acordo os propios españois sobre o que ocorreu e por que ocorreu no relativo á guerra civil, ao levantamento militar, á represión, etc. É realmente triste. E logo aínda veñen os Pío Moa e César Vidal de turno para ceibar os seus libros de pseudohistoria ás librarías. E logo hai quen os merca e cre como verdade revelada todo o que pon neles.

É ben curioso. É como se os mellores libros sobre a guerra civil norteamericana, a Guerra de Secesión, foran escritos por españois. Non sei se é así, mais ... creo que non. Nin será.

A parada que nos queda

As teses do vento nos arames
moven a roupa da tristura
o vestido azul dos recordos…

Se cadra é boa metáfora ter un territorio para a memoria, a melancolía, a carraxe ou o berro grave contra os arquitectos da soidade, a incomunicación, a guerra: Nós. Vivimos nun tempo onde unha raíña foxe cara diante cunha carauta transparente onde reflite a nosa imaxe de pouca palabra: reina a desorientación, a desesperanza.

Enche moito de canseira escoitar que nada é posíbel xa, e con esa mensaxe imos avante toda, vou avante toda. Xa o dicía Platero y Tú:
“voy a parar en el camino
y en lo que dura un cigarrito
voy a pensar en estos años
todo lo que ha pasado
en el cajón de la memoria
guardo trocitos de la historia
(…)
Es mejor que se pare el tren
Y mirar que todo va bien"
(…)

Ás veces é mellor parar un intre, un anaco breve, mirar atrás e comprobar que non é pouco o camiño que levamos andado. Os apóstoles da desesperanza do mundo actual dirían nese momento que xa non vale a pena que sigamos andando, que non imos inventar nada novo andando o que nos queda, e que xa outros andaron mellor que nós o camiño que resta. Non os aturo, todo o día condenando aos soños á unha morte lenta e dolorosa, cruel, fea. É preciso soñar. Hoxendía soñar ten un aquel de acto revolucionario.

O certo é que cando nacemos (e somos feos de bebés, aínda que teñamos uns dedos das mans moi riquiños e unas dedas dos pés moi riquiñas) non se diferenza en moitos casos o sexo do cativo para os descoñecidos e parentes molestos, e por iso se emprega a roupa (no caso de non ter aínda pendentes nin buratos para eles) como medio para ir construíndo a nosa identidade. O azul para os nenos, o rosa para as nenas. O problema é cando os pais escollen, por exemplo, un vestido azul para unha nena. A confusión pode ser grande (ou non) ao principio. É un momento de desorientación, no que só se nos ocorre facer parvadas diante dos bebés, emitindo ruídos estraños e poñendo caras raras, como se fosen parvos os pequenos. Chámalle parvo a unha cousa que pasou tres cuartas partes dun ano ao quente, comendo e bebendo ben e sen preocupacións. Os bebés son listos de carallo. E o certo é que non sei moi ben a qué vén isto. Ai si, a desorientación.

Case que o bo é ter pequenas paradas, os recordos, a memoria, moita memoria. De cando en vez quizais pare algo por aquí, para coller un pouco alento no duro camino, e entre alento e alento podería estar ben debullar algún conto sobre unha certa peza de roupa. Está no baúl das palabras, chea de pó, sedenta de tacto en galego sobre a súa tea. Moita memoria. Se cadra semella un vestido. Si, un vestido con sono e soños. Un vestido. Azul. Azul.