Debullo cun pouco de acougo o que vin onte no debate entre Solbes e Pizarro. Malia o que considera Miguel (e para el todo o meu afecto), non vexo, polo menos polo de agora, a Manuel Pizarro de Ministro de Economía. Unha cousa é a súa experiencia na empresa privada, chea de éxitos (presidir a CECA non é cousa pequeña), e outra manexar as políticas económicas ou tratar coas grandes cifras das contas do Estado. Vin un Pizarro con forza, con vivacidade (quizais afeito ao dinamismo que esixe a empresa privada, se se quere ver así), e un Solbes no seu estilo, máis acougado, pero que, malia o optimismo quizais altivo de máis para o tempo económico que nos atopamos (o mesmo que amosaba en tempos o PP), creo que reaccionou ben perante os ataques de Pizarro (que pensei que ían ser maiores, sorprendeume), e niso pesou dende logo a súa experiencia ao frente da economía pública en todos estes anos, aínda que o feito de utilizar en varias ocasións a palabra gap para referirse as brechas creo que daba unha idea máis de técnico (que non requiría un debate ante o cidadán medio) en Solbes, e quizais nalgunhas cousas, tirando de demagoxia, a Pizarro se lle entendeu mellor nalgún tema.Malia todo, algunhas das cousas das que ían falar xa eran coñecidas, e o máis coñecido é a semellanza (ás veces esaxerada) entre as propostas económicas de ambos os dous partidos, que chega ás veces a tan nivel de absurdo en que os dous plantexan as mesmos obxectivos, só que onde un di 1000 o outro di 1100.
Falaba Pizarro da crise do modelo actual, basado no consumo e no ladrillo (en galego ladrillo diríase, se non me trabuco, tixolo, pero non vou utilizar este termo, que me desculpen os filólogos se hai algún no sala, XD). É curioso: isto mesmo é o que lle criticaba o PSOE ao PP no 2004. E agora iso mesmo é o que lle critica o PP ao PSOE catro anos despois. Aí se ve, dúas pingas de auga, moitas veces, dúas caras da mesma moeda en materia económica. A verdade é que cando leo ou escoito falar, por poñer un exemplo de producto de consumo (en xeral, on me refiro aos que os usan para traballar) aos fabricantes de coches queixarse pola caída das ventas (non moi acusada), ou, xa non digo, ás empresas promotoras e/ou construtoras falar da caída da demanda de vivenda, poñénseme os pelos de punta e non podo evitar alucinar coa demagoxia. ¿Acaso alguén medianamente sensato pensaba que se ía manter indefinidamente o ritmo de construción e demanda actuais, con 700.000, 800.000 vivendas iniciadas na súa construción cada ano? E o mesmo para os que fan coches (ou outros produtos de consumo). ¿E non sería que, ao mellor, neste tempo vivimos en certos temas algo por riba das nosas posibilidades? Non hai máis que ver o crecemento do parque automobilístico experimentado nestes anos. Sendo un pouco serios, como dicía onte Solbes moitas veces, non hai que esquecer que un dos principais impulsos á compra de vivenda ao longo desta última década ten sido a instrumentación dunha política monetaria expansiva por parte do BCE nestes ano, cuns tipos de interés oficiais (ou de intervención, como se lle queira chamar) en niveis podemos dicir que nunca vistos (2%) na economía española (non esquezamos a inflación de dous díxitos durante a Transición política), o que impulsou o endebedamento por parte das familias. Todo o mundo quería comprar:
- Xente que non tiña vivenda en propiedade, porque cuns tipos tan baixos, ¿quen non se ía endebedar? Perder unha oportunidade así sería imperdoábel.
- Xente que xa tiña vivenda, pero que ante as expectativas de subida de prezos (prezos que crecían un 12%, 15%, 17% cada ano con respecto ao anterior), decidía comprar pisos con motivo de inversión, ou por demanda puramente especulativa (pois era diñeiro fácil).
- Xente que non estaba nesta situación, pero que mercaba porque o veciño mercaba e non podía ficar atrás, je,je (isto último xa é de brincadeira).
Total, que os esaxerados prezos da vivenda libre levaban a pedir préstamos insufríbeis nas súas enormes cantidades, a maioría a tipo variábel (polo tanto, vinculados ás decisións de política monetaria do BCE, lembremos, unha institución que “goberna” para toda a Unión Monetaria, polo que unha medida que tome pode ser boa para uns países e mala para outros). O resultado son os 900.000 millóns de euros que actualmente seica deben en conxunto as familias. E vai o tipo Pizarro e vincula o endebedamento ao goberno, e queda tan ancho. Xa non lembra que foi na época última de Rato cando institucións como o Banco de España ou a Comisión Europea xa alertaban do sobreendebedamento dos fogares españois. Mais daquela, co PP, isto non era malo, isto non preocupaba, era cousa do mercado e non lle había que facer. E agora quéixanse do problema. E vai Pizarro e fachendea de que na Comunidade de Madrid se teñen feito máis vivendas protexidas que en Cataluña ou Andalucía, mais os feitos reflicten que fomentar o acceso a vivenda a través da promoción pública (si, pública, que me lean e oian todos os ultraliberais, dixen pública, a palabra maldita, seguro que se me cae o pelo, ou a lingua se me volve azul ou vou o inferno ou algo así por escribir “Pública”, un pouco máis, pública, pública, pública) de vivenda protexida non foi preocupación nunca para o goberno do PP no Estado en ningunha das súas lexislaturas.
O problema coa construción é que mentres todo foi tirando como até agora, ninguén se queixaba nin preocupaba. Os cidadáns, que tiñan traballo, mercaban e hipotecábanse toda a súa puta vida como activos laborais, ou algúns mercaban outro vivenda e a ninguén lle interesaba que a súa baixase de prezo; o sector inmobiliario gañaba cartos a mans cheas, a mans cheas, a mans cheas, e as Comunidades Autónomas e Concellos tamén gañaban a través dos ingresos tributarios xerados directamente pola construción. O goberno do Estado tamén calaba, porque a construción aportaba moito crecemento no PIB e así poderían fachendear logo de ésitos económicos, aínda que en realidad estiveran logrados sobre alicerces máis febles dos que se aparentaba. Todo o mundo calou. Nin PP nin PSOE fixeron nada realmente de envergadura para correxilo (o PSOE meteu un pouco de nada a man no tema, pero sen mollarse nunca e sen vontade política real de mudar as cousas). E agora parece que a todo mundo se lle caeu a venda dos ollos, e que estamos nunha crise terminal polo axuste no sector inmobiliario, motivado pola suba dos tipos de interés (elemento que algún tiña que supoñer que podía ocorrer en algún momento) e unha demanda que non ía resistir de por vida o ritmo que levaba, e que se deteriorou pola incertidume ante a situación económica (e financeira) xeral.
E todo isto se agrava por unha cousa. O pasado domingo lía en La Voz de Galicia un artigo dun profesor de Economía Aplicada na Universidade de Santiago, Manuel Vilas Nogueira. Nel Vilas Nogueira afirmaba que, con razón, “La economía española debe buena parte de sus brillantes resultados macroeconómicos a la construcción. Desde el año 2000 nuestro PIB ha crecido a una tasa media del 3% y se han creado cinco millones de nuevos puestos de trabajo. La aportación de la construcción ha sido fundamental: la tercera parte del crecimiento del PIB y casi dos millones de los nuevos empleos son productos, directo o indirecto, del auge inmobiliario”. Como vemos, unha análise aterradora, que dá unha idea da magnitude do sector inmobiliario/construtor para a economía española (segundo datos ofrecidos esta semana por Cinco Días, no 2005 representaba, entre construción de vivenda nova e aluguer, o 16,8% del PIB a prezos correntes e xerou o 15,1% do emprego asalariado). Por tanto, se o sector inmobiliario se atopa nunha situación de axuste, que, teimo na idea, tardo ou cedo ía chegar (carácter cíclico da evolución da economía), axuste entre unha oferta e demanda que non eran sostibles no longo prazo, este axuste tarde ou cedo ía chegar estivese PP no goberno ou o PSOE ou o partido do cannabis. E se paro na construción aumenta, evidentemente isto vai repercutir nas cifras de aumento do paro total que se deron estes días (pola gran repercusión que a construcón ten na xeración de emprego neste país). E se os tipos de interés aumentan, claro que se ía resentir a demanda de vivenda, e que ía dimimunir, e que isto produciría desaceleración, crise ou chámalle como queiras (tendo en conta o peso moi relevante que, sosteño, o baixo custe da financiación tivo estes anos na decisión de moitas persoas de mercar unha vivenda). A clave estaba en anticiparse a iso, pero aí estaba o problema. O ciclo político non entende máis que de catro anos, e a corrección da gran dependencia con respecto á construción e ao consumo como pilares fundamentais para o crecemento económico español, de seguro que require máis de catro anos, mais, ¿que partido política se ía mollar no tema? O que importaba era ir tirando como se puidera, e xa viría logo outro a darlle a cabeciña.
En definitiva, demagoxia barata de Pizarro ao referirse á situación do endebedamento familiar, para o cal non aportou ningunha solución, aínda que para este home o único problema está na propia existencia do Ministerio de Vivenda, que propuxo eliminar, e vese que así xa se soluciona todo. O mesmo, demagoxia no tratamento do tema da vivenda. Pasividade e moita hipocrisían o PSOE, porque cando estaban na oposición dicían exactamente o mesmo que agora di o PP (endebedamento, suba de prezos da vivenda, etc.) Agora seica o PP vai actuar na materia, si, si. Lendo hoxe El Economista aparecía que “Los populares se comprometen en su programa a desarrollar los programas denominados Hipoteca joven e Hipoteca familiar, que permitirán a los jóvenes menores de 35 años y a las familias numerosas acceder a préstamos a interés preferencte y por el cien por cien del precio de la vivienda, a lo que se sumará un aval complementario de la Administración”. A dúbida que me asalta é, ¿Por qué non o propuxeron nos 8 anos que estiveron no poder? A outra dúbida é ¿agora resulta que é necesaria a intervención pública de trascendencia no ámbito da vivenda, e antes só era preciso dar unhas axudas e tira millas? ¿Onde quedou o mercado señor Pizarro? ¿E non será que ao mercado só o deixamos ceibe cando gañan cartos as grandes empresas? Moitas casualidades, mira ti. Agardo as vosas respostas. Por hoxe creo que xa vos aburrín bastante, outro día máis.
